Społeczeństwo

#Staniszkis || Religia i Polityka. Istnieją wyznaczniki „dobra”, które są warunkiem przetrwania ludzkości

staniszkis_!

Wiara ukształtowała zróżnicowaną mapę tożsamości narodowych. I  oczekiwań wobec polityki. Historia idei religijnych jest kluczem do zrozumienia współczesności. W tym – wymiaru „polityczności”. Bo sekularyzacja (zeświecczenie) jest zazwyczaj kontynuacją założeń ontologicznych i systemu wartości danej religii, choć już bez odwoływania się do Absolutu. Lub – zastępowania go innym absolutem, taki jak Rozum czy Historia – pisze prof. Jadwiga Staniszkis.

Dominujące  w danym kręgu doświadczenie religijne określa zasady porządku traktowane jako norma. W amerykańskim purytanizmie wizja „nowego przymierza” z Bogiem (oparta na uznaniu przez Boga wolności człowieka jako strony kontraktu) prowadzi do przyjęcia wolności i prawa jako konstytutywnych podstaw  porządku społecznego i politycznego. W kręgu katolickiego tomizmu ów fundament wyznacza z kolei antropologia odwołująca się do niezbywalnej godności osoby ludzkiej. I wypływającego z niej postulatu sprawiedliwości. Wolność jest tu traktowana w sposób ambiwalentny i rozumiana nie poprzez relację kontraktu ale w sposób stanowy – jako autonomia , własna przestrzeń.

Demokracja nie oznacza tworzenia prawa na poziomie najniższego , wspólnego   mianownika (aby uwzględnić oczekiwania wszystkich). I założenia, że w zróżnicowanym społeczeństwie każdy indywidualnie zdecyduje czy wykorzysta prawne przyzwolenie na to, co w jego kanonie wiary uznaje się za „zło”. Istnieją bowiem wyznaczniki „dobra” (szczególnie niezbywalna godność każdej osoby ludzkiej) które są warunkiem przetrwania ludzkości. I powinny być wektorem polityki, wyznaczając kierunek wciąż ponawianych wysiłków doskonalenia instytucji i prawa.

Wolność bez takiego warunku brzegowego przekształca się w niebezpieczny (i degradujący) oportunizm. I  niszczy zdolność do buntu wymuszającego na władzy szacunek dla naszej godności. Sprzyja arogancji „genu rewolucyjności”, według którego władza może (i powinna) zastępować (symulować) podmioty historyczne. Sprzyja arogancji władzy. Zarówno w imię rosyjskiego „genu rewolucyjności” zastępującego Absolut Logosem „historii” (z władzą aspirującą do roli jedynego „podmiotu historycznego” w sytuacji gdy realne podmioty wg niej nie wydobyły z siebie „właściwego istnienia”) jak i azjatyckiej meta – regulacji (gdy nie ma norm absolutnych i indywidualnych esencjalnych tożsamości, a jedynie meta norma „równowagi”). Równowagi arbitralnie interpretowanej przez władzę  której jedynym ograniczeniem respektowanym przez nią jest szacunek dla ontologii czasu – i „właściwej” sekwencji działań.

Historia doświadczenia religijnego wyznacza ramy dominującej  w  danej społeczności, kulturowej ontologii. Kluczem jest obecność lub brak zetknięcia się z zachodnim nominalizmem. Brak (jak w Rosji) czy powierzchowność (jak  w Polsce) oznacza nieobecność intelektualnego doświadczenia autonomii formy, co wpłynęło  negatywnie na przebieg instytucjonalizacji.  W krajach zachodnich, gdzie nominalizm był żywym doświadczeniem, kluczowy był z kolei sposób  zamknięcia po-nominalistycznej luki między poziomem myślenia i działania . W Anglii XV-wieczni dominikanie odczytali ową lukę jako nieredukowalną odmienność logik obu poziomów, co doprowadziło do postulatu wolności myślenia jako instrumentu indywidualnego przekraczania tego, co niemożliwe.

Luterańskie sprzężenie  zwrotne między „wiarą” a „łaską” podkreśla, że akt wiary , narzucając człowiekowi moralne zobowiązania (i pokazując mu perspektywę przekroczenia norm odwołujących się tylko do instynktu i – co najwyżej – do altruizmu  przetrwania gatunku) zmienia jego tożsamość. Pokazuje do czego jest zdolny. I to jest – być może – owa „łaska” . Ignorowanie wymiaru metafizycznego niszczy to doświadczenie. I  cofa nas w ewolucji. Bo niszczy wolę i energię skierowaną ku „dobru”. A nawet – zdolność odróżnienia „dobra” i „zła”.

Zobacz Też

12404291_10205845380993885_1707080327_n #Gierech || Wigilia u Jana Pawła II 12071499_10205486485661726_1773760192_n #Król || Kwestia Invocatio Dei 12071847_10205437527797810_170778965_n #JerzySosnowski #ObrazCzyObraza

Komentarze